امانوئل مکرون، رئیسجمهوری فرانسه، در پستی در ایکس (توییتر سابق) اعلام کرد فرانسه در سپتامبر کشور فلسطین را به رسمیت خواهد شناخت. به نوشته سیانان، این اقدام که فرانسه را به نخستین کشور عضو شورای امنیت سازمان ملل و گروه هفت تبدیل میکند که چنین گامی را برمیدارد، بسیاری را شگفتزده کرد.
هرچند این تصمیم از مدتها پیش در محافل دیپلماتیک پیشبینی میشد، بهویژه پس از آنکه نشست برنامهریزیشده درباره اسرائیل و فلسطین با حضور عربستان سعودی و متحدان اروپایی بهدلیل درگیری اسرائیل و جمهوری اسلامی ایران به تعویق افتاد، کمتر کسی انتظار داشت چنین اعلامی بهصورت یکجانبه و ناگهانی انجام شود.
دو نکته کلیدی
سیانان در ادامه مینویسد این اعلام دو پیام اساسی دارد. نخست اینکه مکرون احساس میکند زمان اقدام فرا رسیده است. رهبران فرانسه، بریتانیا و آلمان قرار است روز جمعه برای رسیدگی فوری به بحران انسانی در غزه سخنرانی کنند. از اواخر اردیبهشت تاکنون، ساکنان غزه با کمبود غذا و گرسنگی دستوپنجه نرم میکنند.
نکته دوم اینکه گرچه مکرون پس از کشورهایی مانند ایرلند، نروژ و اسپانیا این مسیر را انتخاب کرده، اما اکنون میان قدرتهای جهانی پیشگام است. یکی از مقامهای ارشد کاخ الیزه به سیانان گفت دیگر متحدان نیز احتمالا در سپتامبر به این روند خواهند پیوست. اکنون نگاهها بهسوی بریتانیا و احتمالا آلمان معطوف است، در حالی که اقدام مشابه از سوی آمریکا، حتی بدون حضور ترامپ در قدرت، بعید به نظر میرسد.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
با وجود اهمیت نمادین، این تصمیم احتمالا تاثیر مستقیمی بر شرایط مردم در غزه نخواهد گذاشت. حماس این اقدام را «گامی مثبت» خواند، اما واکنش اسرائیل بهشدت منفی بود. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، آن را «پاداش به تروریسم» خواند و برخی وزیران اسرائیلی نیز گفتند این تصمیم به اسرائیل مشروعیت لازم برای الحاق رسمی کرانه باختری را میدهد. موضع آمریکا نیز همسو بود؛ مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در پستی در ایکس، این تصمیم مکرون را «غیرمسئولانه» و «در خدمت تبلیغات حماس» توصیف کرد و آن را به ضرر روند صلح دانست و افزود «این یک سیلی به صورت قربانیان ۷ اکتبر است».
حتی اگر این به رسمیت شناختن در سپتامبر بتواند تغییری بینالمللی ایجاد کند، ممکن است برای مردم غزه خیلی دیر باشد. وزارت بهداشت غزه اعلام کرده که ۹۰۰ هزار کودک گرسنهاند و حدود ۷۰ هزار کودک نشانههای سوءتغذیه دارند.
قمار دیپلماتیک؟
سیانان میافزاید اعلام یکجانبه فرانسه همچنین نشاندهنده نوعی فوریت دیپلماتیک است. مکرون که معمولا به دیپلماسی گروهی تمایل دارد، امیدوار بود با همراهی عربستان سعودی در نشستی مشترک در ریاض در ماه ژوئن، به رسمیت شناختن کشور فلسطین را هماهنگ کند. اما درگیری مستقیم اسرائیل و جمهوری اسلامی ایران در ۱۳ ژوئن این برنامه را بر هم زد. کارشناسان انتظار داشتند که این نشست به بیانیه مشترک چند کشور برای فشار به اسرائیل و آمریکا برای پذیرش راهحل دوکشوری منجر شود.
مکرون ممکن است تا سپتامبر حمایتهایی کسب کند، اما این تصمیم با خطر آسیب به جایگاه دیپلماتیک فرانسه همراه است و نیازمند متقاعد کردن متحدان مردد خواهد بود. یکی از مقامهای فرانسوی تایید کرد که هدف بخشی از این اقدام، فشار آوردن به کشورهای دیگر است.
این تصمیم در اروپا اهمیت ویژهای دارد؛ در شرایطی که کشورهای اروپایی سالها در شناسایی رسمی فلسطین تعلل کردهاند. این تعلل دلایل مختلفی دارد، از جمله احترام به اسرائیل، بیاعتمادی به حماس، ناامیدی از رهبری فلسطینی در کرانه باختری، و پذیرش وضعیت موجود. تصمیم فرانسه این سکون را میشکند و ممکن است آغازگر زنجیرهای از اقدامهای مشابه در اروپا باشد.
حمایت تاریخی فرانسه از آرمان فلسطین
بعید است این اقدام در داخل فرانسه جنجالبرانگیز شود. فرانسه از دیرباز موضعی همدلانه به آرمان فلسطینی داشته است. پس از جنگ ۱۹۶۷، شارل دوگل از حقوق فلسطینیان حمایت کرد و پاریس دههها با سازمان آزادیبخش فلسطین تعامل داشت، حتی زمانی که حملاتی با نام این گروه در خاک فرانسه صورت گرفت.
در سال ۲۰۱۴، پارلمان فرانسه از دولت خواست کشور فلسطین را به رسمیت بشناسد. دولت نیز از این خواسته در شورای امنیت سازمان ملل حمایت کرد، اما تلاش برای ایجاد کشور فلسطینی تا سال ۲۰۱۷ ناکام ماند. فرانسه مدتها است از راهحل دوکشوری مبتنی بر مرزهای ۱۹۶۷ حمایت میکند، اگرچه مکرون در سخنان اخیرش به تعیین مرزها اشارهای نکرده است.
مکرون ابتدا از واکنش نظامی اسرائیل به حملات ۷ اکتبر حمایت کرد، اما با گذشت زمان، انتقادهایش از عملکرد نتانیاهو شدت پیدا کرده است. او بهویژه نگران است که این درگیری به داخل فرانسه کشیده شود، کشوری که بزرگترین جوامع یهودی و مسلمان اروپا را در خود جای داده است.
با افزایش تلفات در غزه، فرانسه مواضعش را سختگیرانهتر کرده است؛ صادرات تسلیحات به اسرائیل را متوقف کرده است، کمکهای بشردوستانه ارسال میکند و بارها خواستار آتشبس و دسترسی رسانهها و نهادهای امدادی به غزه شده است.
با به رسمیت شناختن کشور فلسطین پیش از سایر همتایان اروپایی، کاخ الیزه بیتردید امیدوار است که این اقدام به آغاز دومینویی در غرب منجر شود.
با وجود آنکه کمکهای حیاتی همچنان دور از دسترس مردم عادی غزه است، شاید این اقدام آخرین تلاش برای ایجاد روزنه امید باشد.